خداوند متعال در قرآن كريم بر بندگان صالح خود به ويژه پيامبران الهي سلام مي‌فرستد و بر خاتم الانبياء حضرت محمد مصطفي (صلي الله عليه و آله و سلم) صلوات فرستاده و به مؤمنان دستور مي‌دهد كه بر او صلوات و سلام بفرستند.

وجود پر بركت پيشوايان معصوم عليهم السلام واسطة فيض الهي‌اند و همواره سلام و صلوات بر آن چهارده نور درخشان موجب رضايت حضرت احديت، و نورانيت دل مي‌شود. از اين‌روي شايسته‌ است نام مقدس آن برزگواران و منسوبان و رهپويان آنان با احترام تمام برده شود.

علما و رهبران ديني از آن روي قابل احترامند كه عمري را در مسير گسترش معارف حقة اهل‌بيت عليهم السلام تلاش كرده‌اند بنابراين احترام به علما و رهبران ديني احترام به اهل‌بيت‌ عليهم السلام قلمداد مي‌شود.

در نوشتار پيش‌رو ضمن برشمردن عناوين و عبارات احترام آميز براي پيشوايان و بزرگان دين، ترجمه و موارد كاربرد آن را نيز ياد آور شديم تا دست مايه‌اي باشد براي‌ نوسندگان محترم و نيز گويندگان و مجريان گرامي.

البته برخود فرض مي‌دانيم از تلاش برادران ارجمند حجت الاسلام سيد مجتبي فلاح و حجت‌‌الاسلام معصوم اسماعيلي در گردآوري و تنظيم اين مجموعه قدرداني كنم.

1.    ﴿صَلَّي اللهُ عليهِ و آلهِ و سلَّم﴾

ترجمه: خداوند بر او و خاندانش درود و سلام مي‌فرستد.

توجه: بعضي افراد جهت اختصار اين واژه را ناقص مي‌خوانند كه اشتباه است، مثلاً مي‌گويند حضرت محمد (صلي الله) كه چنين ترجمه مي‌شود: حضرت محمد درود خدا.

نكته: صلوات به درود پيوسته و سلام به درود ناپيوسته گفته مي‌شود و وقتي هر دو واژه به كار مي‌رود همه درودها پيوسته و ناپيوسته بر پيامبر و اهل‌بيت او فرستاده مي‌شود.

اين عبارت به اختصار به شكل (ص) نوشته مي‌شود.

 دریافت فایل صوتی تلفظ صحیح

2.    ﴿صلواتُ اللهِ و سلامُه عليهِ﴾

ترجمه: درود و سلام خدا بر او باد

كاربرد: براي پيامبر اكرم^(ص) و امام معصوم^(ع) ، مانند حضرت اميرمؤمنان علي (صلواتُ اللهِ و سلامُهُ عَليه)

نكته: براي صديقه طاهره^(س) از «صلواتُ اللهِ و سلامُهُ عَليها» استفاده مي‌شود.

براي اين‌ عبارت شكل اختصاري ضبط و ثبت نشده است.

دریافت فایل صوتی تلفظ صحیح

﴿عَلي نَبيِنا و آلهِ و عَليهِ السلام﴾

ترجمه: درود خدا بر پيغمبرمان و پيروانش و بر او

كاربرد: براي پيامبران الهي، مانند حضرت يعقوب علي نبينا و آله و عليه السلام

نكته: براي حضرت ابراهيم خليل از «عليه السلام»استفاده ‌مي‌شود و براي پيامبر مكرم اسلام^(ص) «صلي الله عليه و آله و سلم» استفاده مي‌شود.

دریافت فایل صوتی تلفظ صحیح

4.    ﴿عَلَيهِ السَّلامُ﴾

کاربرد: برای ادای احترام به «یک مرد» می­باشد. مانند حضرت امام حسين عليه السلام

چگونگی تلفظ: هنگام تلفظ، «ال» خوانده نشده و «سین» به صورت مشدد خوانده می­شود. [عليه سّلام]

ویژگی: این عبارت در بیشتر موارد، برای پیامبران الهی، امامان معصوم و یا وابستگان ایشان (به شرطی که از جلالت شأن برخوردار باشند) به کار می­رود؛ مانند امام زادگان.

اين عبارت به اختصار به شكل (ع) نوشته مي‌شود.

دریافت فایل صوتی تلفظ صحیح

5.    ﴿سَلامُ اللهِ عَلَيهِ﴾

ترجمه: سلام خداوند بر او

کاربرد: برای احترام نسبت به «یک مرد» می­باشد.

ویژگی:این عبارت نیز معمولاً برای پیامبران الهی، پیشوایان معصوم و امام­زادگان به کار می­رود. مانند حضرت امام حسن مجتبي (سلام الله عليه).

دریافت فایل صوتی تلفظ صحیح

﴿عليها السلام﴾

ترجمه: بر او سلام

کاربرد: برای ادای احترام نسبت به «یک زن» می­باشد.

چگونگی تلفظ: حرف «سین» در ابتدای «السلام» هنگام خواندن، مشدد شده و «ال» خوانده نمی­شود. البته باید توجه داشت که «الف» در انتهای «علیها» نیز مایل به فتحه خوانده می­شود. [عليهَا السَّلام]

ویژگی: معمولاً این عبارت برای حضرت مریم، حضرت خدیجه، حضرت زهرا^(س) و امام­زادگان بانو یا منتسبین به معصومان به کار می­رود.

اين عبارت به خاطر سنگيني تلفظ، معمولاً بدون «ال»، عليها سلام خوانده مي‌شود.

دریافت فایل صوتی تلفظ صحیح

7.    ﴿سَلامُ اللهِ عَليها﴾

ترجمه: سلام خداوند بر او باد.

کاربرد: برای ادای احترام نسبت به «یک زن» می­باشد. مانند حضرت زهرا (سلام الله عليها)

چگونگي تلفظ: واژة «سلام» بايد مرفوع و با حركت ضمه خوانده شود.

ویژگی: این عبارت معمولاً برای حضرت مریم، حضرت خدیجه، حضرت زهرا^(س) و امام­زادگان بانو و یا منتسب به آن‌ها به کار می­رود.

اين عبارت به اختصار به شكل (س) نوشته مي‌شود.

دریافت فایل صوتی تلفظ صحیح

﴿عَليهِمَا السَّلام﴾

کاربرد: برای ادای احترام نسبت به «دو نفر» می­باشد. در کاربرد این واژه فرقی نیست که مخاطب «دو مرد» یا «دو زن» یا «یک مرد و یک زن» باشند. مانند حضرت علي بن موسي الرضا (عليهما السلام)

چگونگی تلفظ: با توجه به این‌که «سین» از حروف شمسی است، در صورت اتصال به «ال»، خوانده نشده و «سین» مشدد خوانده می­شود.

واژة «الف» در انتهای «علیهما» نیز در صورت اتصال به واژة بعدی مایل به فتحه خوانده می­شود. [عليهمَا السَّلامُ]

ویژگی: این عبارت نیز برای معصومان و امام­زادگان استفاده می­شود.

دریافت فایل صوتی تلفظ صحیح

﴿عَلَيهِمُ السَّلامُ﴾

ترجمه: سلام بر آن‌ها

کاربرد: برای ادای احترام نسبت به «چند مرد» یا «چند مرد و زن» ـ به شرط غلبه تعداد مردها بر زن‌ها ـ می‌باشد.

چگونگی تلفظ: «میم» در واژة «علیهم» باید مرفوع و با حرکت ضمه خوانده شود. [عليهم] و «ال» در ابتدای «السلام» خوانده نشده و «سین» به مشدد خوانده می‌شود. [عَلَيهِمُ سَّلامُ]

ویژگی: این عبارت نیز برای پیامبران، امام معصوم و امام‌زادگان (3 نفر و بیشتر) به کار می­رود. مانند پيشوايان معصوم (عليهم‌السلام)

دریافت فایل صوتی تلفظ صحیح

!!!!!
10. ﴿سَلامُ اللهِ عَلَيهِم﴾

ترجمه: سلام خداوند بر آن‌ها

کاربرد: برای ادای احترام به «چند مرد» یا «چند مرد و زن» ـ به شرط غلبه تعداد مردها بر زن‌ها ـ می­باشد.

چگونگی تلفظ: واژه «سلام» باید مرفوع و با حرکت ضمه خوانده شود.

ویژگی: این عبارت برای پیامبران، پیشوایان معصوم و امام زادگان كه بيش از 3 نفر باشند به کار می­رود. مانند روز سه‌شنبه به سه امام بزرگوار حضرت امام سجاد، حضرت امام باقر و حضرت امام صادق (سلام الله عليهم) تعلق دارد.

دریافت فایل صوتی تلفظ صحیح

﴿عليه الافُ التَّحيةِ والثَّناء﴾

ترجمه: هزاران درود و سپاس بر او باد.

كاربرد: براي پيامبر بزرگوار اسلام وامامان معصوم به كار مي‌رود.

نكته: اين عبارت بيشتر براي حضرت امام رضا ^(ع) و حضرت امام عصر^(عج) به كار مي‌رود. مانند حضرت علي بن موسي الرضا(عليه الاف التحية والثناء)

دریافت فایل صوتی تلفظ صحیح

12.    ﴿روحي له الفداء﴾

نكته: اين عبارت براي رهبران ديني، اساتيد معنوي و پدر و مادر نيز استفاده مي‌شود.

دریافت فایل صوتی تلفظ صحیح

13.    ﴿ارواحُنا لَهُ الفِداء﴾

14.    ﴿روحي و ارواحُ العالَمينَ لِترابِ مَقْدَمِهِ الفِداء﴾

كاربرد: براي حضرت امام عصر(روحي و ارواح العالمين لتراب مقدمه الفداء) به كار مي‌رود.

دریافت فایل صوتی تلفظ صحیح

15.    ﴿عَجَّلَ اللهُ تعالي فَرَجَهُ الشريف﴾

كاربرد: اين جمله انحصاراً براي ]حضرت امام عصر ^(عج)[به كار مي‌رود.

اين واژه به اختصار به شكل (عج) نوشته‌ مي‌شود.

توجه: گاهي بعضي از افراد اين واژه را به طور ناقص مي‌خوانند كه اشتباه است، مثلاً مي‌گويند: حضرت حجّت (عجّل الله) روزي قيام خواهند كرد، يعني حضرت حجت (تعجيل بدارد خدا).

دریافت فایل صوتی تلفظ صحیح

﴿اَدامَ اللهُ ظلَِّه﴾

ترجمه: خدا سايه او را مستدام بدارد.

كاربرد: براي مراجع بزرگوار تقليد و علماء و اساتيد سطوح بالا.

نكته: از آنجا كه مخرج «ظ»، «ذ» و «ض» براي فارسي زبانان نزديك به هم است و «ظلّه» با حروف «ذ» و «ض» كاملاً معنايش دگرگون مي‌شود، پيشنهاد مي‌گردد از ترجمه فارسي آن و يا معادل ديگري استفاده گردد.

دریافت فایل صوتی تلفظ صحیح

﴿ادام اللهُ ظلَِّه الوارفَ﴾

ترجمه: خدا سايه پر بركت ايشان را مستدام بدارد.

كاربرد: ويژة شخصيت‌ها معنوي و برجسته به ويژه ]مقام معظم رهبري[

دریافت فایل صوتی تلفظ صحیح

﴿مُدَّ ظِلُّه العالي﴾

ترجمه:سايه بلند او طولاني و مستدام باد.

كاربرد:براي رهبران ديني و مراجع معظم تقليد در قيد حيات به كار مي‌رود

.دریافت فایل صوتی تلفظ صحیح

﴿دامَتْ بركاتُهُ﴾

ترجمه: بركات (ثمرات) ايشان مستدام باد.

نكته: براي مراجع و علماي اعلام بيش از دو نفر «دامَتْ بركاتُهُم»استفاده مي‌شود.

دریافت فایل صوتی تلفظ صحیح

20.   ﴿دامَتْ تأييداتُه﴾

ترجمه: تأييدات الهي ايشان مستدام باشد.

كاربرد: براي مراجع، علما و اساتيد طراز اول و شخصيت‌هاي برجسته علمي و معنوي.

دریافت فایل صوتی تلفظ صحیح

21.   ﴿حَفَظَهُ اللهُ تعالي﴾

ترجمه: خدا او را حفظ كند. (از باب احترام بجاي او از شما استفاده مي‌شود)

كاربرد: براي عموم متدينين به ويژه علما و رهبران معنوي.

﴿زيدَ عِزُّهُ﴾

ترجمه: عزت و سربلندي ايشان روز افزون باشد.

﴿ايّده اللهُ تعالي﴾

ترجمه: خدا متعال ايشان را تأييد كند.

كاربرد: اكثر متدينين و مردم از باب احترام به ويژه براي علما و اساتيد

نكته: در صورت مخاطب بودن فرد مورد نظر از عبارت «ايّدَك الله» يا «ايّدكُم الله» استفاده مي‌شود.

دریافت فایل صوتی تلفظ صحیح

﴿قَدَّسَ اللهُ نَفسَهُ الزَّکيه﴾

ترجمه: خداوند جان پاک او را مقدس بدارد.

کاربرد: برای ادای احترام نسبت به عالمي كه از دنيا رفته باشد به كار مي‌رود.

ویژگی: قَدَّسَ: فعل ماضی است؛ به معنای (مقدس نموده است) که معمولاً برای بزرگان دین، علما و عرفا، به کار می­رود.

نفسه: تشکیل شده از دو واژة «نفس» و «ه» که به معنای «جان او» است الزکیه: به معنای پاک و پاکیزه است.

دریافت فایل صوتی تلفظ صحیح

﴿قُدِّسَ سِرُّهُ الشَريف﴾

ترجمه: تربت شريف او مقدس شده است.

کاربرد: برای ادای احترام نسبت به «عالمي که از دنیا رفته» می­باشد.

دریافت فایل صوتی تلفظ صحیح

چگونگی تلفظ:

اين عبارت به اختصار (قده) نوشته مي‌شود.

ویژگی: واژة «قُدِّسَ» فعل ماضی مجهول است و به معنای (مقدس داشته شده) یا (مقدس شده) می­باشد. معمولاً این عبارت برای بزرگان دین، علما و عرفا استفاده می­شود.

واژه «سر» در بیشتر موارد به معنای «راز» و «آنچه پنهان است» آمده، ولی بنابر نوشتة «خلیل بن احمد فراهیدی» در کتاب «العین» به معنای «دل زمین» نیز آمده است.

بنابراین، مراد از واژة «سر» در این اصطلاح «دل خاک» است که کنایه از «قبر» می­باشد. از این رو معنای این دو واژه در کنار یک دیگر چنین می‌شود: [کسی که قبرش مقدس داشته شده است]؛ [قُدِّسَ سِرُّها، قَدَّسَ اللهُ نَفسَهَا الزکيه]

این دو واژه نیز برای ادای احترام به «یک زن که از دنیا رفته» می­باشند.

ویژگی: روشن است که در این دو واژه به جای ضمیر (ه) از ضمیر (ها) که برای مفرد مونث غایب است استفاده شده است، تا اشاره به یک زن باشد. بنابراین برای بانوان عالمه به کار گرفته می­شود.

چگونگی تلفظ: در صورت اتصال «نفسها» به واژة «الزکیه»، (الف) در انتهای «نفسها» مایل به فتحه خوانده می‌شود. و البته (ال) در ابتدای «الزکیه» نیز با توجه شمسی بودن (ز) خوانده نشده و کلمه «زاء» مشدد خوانده می‌شود.

﴿قَدَّسَ اللهُ نَفسَهَا الزَّکيهَ﴾

26.   ﴿رِضوانُ الله تعالی عليه﴾

ترجمه: خشنودی خدای متعال بر او باد

کاربرد: برای ادای احترام نسبت به «یک عالم که از دنیا رفته» می­باشد.

چگونگی تلفظ: واژه «رضوان» با حرکت ضمه خوانده شود و واژه الله در صورت اتصال با کسره و در صورت وقف ساکن خوانده می­شود.

ویژگی: این عبارت نیز برای بزرگان دین به ویژه علما و اصحاب معصومان به کار می­رود.

دریافت فایل صوتی تلفظ صحیح

27.   ﴿رَضِیَ اللهُ عنه﴾

ترجمه: خداوند از او راضی باد.

کاربرد: برای ادای احترام نسبت به «یک مرد که از دنیا رفته» می­باشد.

چگونگی تلفظ: «رضی» فعل ماضی است که «راء» مفتوح، «ض» مکسور؛ و «ی» مفتوح خوانده می­شود.

واژة «الله» در صورت اتصال به واژة بعد باید مرفوع و با حرکت ضمه خوانده شود و در صورت وقف، ساکن خوانده می‌شود. واژه «عنه» در صورت وقف، ساکن و در صورت اتصال به بعد از خودش مرفوع و با حرکت ضمه خوانده می­شود.

ویژگی: این عبارت معمولاً برای بزرگان دین به ویژه اصحاب معصومان علیهم السلام به کار می­رود. مانند حضرت سلمان (رضي الله عنه)

دریافت فایل صوتی تلفظ صحیح

28.   ﴿رَحمَْةُ الله عَليه﴾

ترجمه: رحمت خدا بر او باد

کاربرد:برای ادای احترام نسبت به «یک مرد که از دنیا رفته است» می­باشد.

اين عبارت به اختصار به شكل (ره) نوشته مي‌شود.

ترجمه: خداوند او را رحمت نماید.

کاربرد: برای ادای احترام نسبت به «یک مرد که از دنیا رفته»می­باشد.

چگونگی تلفظ: ضمیر «ه» در انتهای «رحمه» باید مرفوع و با حرکت ضمه خوانده شود. و واژة (الله) در صورت وقف، ساکن خوانده می­شود و در صورت اتصال به ما بعد مرفوع و با حرکت ضمه خوانده می­شود. [رَحِمَهُ اللهُ]