نماینده مجلس شورای اسلامی با بیان اینكه بهترین دفاع در مقابل دشمنان، دفاع در امر رسانه است گفت: هزاران فیلم ساخته شده و یك قدرت و هیمنه پوشالی از دشمنان درست كرده، حالا هیمنه نظامی و ماهیت آنها در بحث رسانهای افشا میشود.
آقای بیژن نوباوهوطن در برنامه گفتگوی ویژه خبری به تشریح جنگ روایتها و نقش استراتژیك رسانه پرداخت و به پرسشها در این باره پاسخ داد. متن كامل این گفتگو به شرح زیر است:
نوباوه: اگر بخواهیم تقسیمبندی كنیم نقش واحدها، گروهها و نهادهای مختلف را در پیشبرد این دفاع مقدسمان، فكر میكنم نقش سازمان صداوسیما؛ یك نقش ویژهای است. فكر میكنم بیشتر از این كه دشمن به دنبال زدن نهادهای امنیتی، نظامی و آسیب رساندن به بخشهای اقتصادی ما باشد، اولین هدفش؛ زدن رسانه است؟ چرا؟ چون صدای رسانه، صدای حاكمیت و مردم است، حتی در جنگ 12 روزه آن اتفاقی كه برای شما افتاد، این ثابت كرد كه این در هیچ قاعدهای در دنیا نمیگنجد كه اول بخواهند مركز یك رسانه را بزنند. به لطف خدا هم شما خیلی خوب رو سفید درآمدید و هم رسانه و الان بچههای ما شاید كسی نداند، من و شما نشستیم، همین اینجا 10 نفر پشت صحنه نشستند، دوستان ما در رژی، پشت دوربین، بچههای صدابردار ما، همه كارهای گرافیكی و اینها واقعاً شب و روز ندارند. من واقعاً بعضی وقتها اینجا میآیم، خواستم چای بخورم و به استودیو بیایم، زمانی گذشت، میبینم این بچهها هرگز نمیتوانند حتی یك چای راحت بخورند و این نقش بیبدیل صداوسیما، نشانگر یك برنامهریزی منسجم است كه ما از سالها پیش این برنامهریزی را كردیم، به لطف خدا در عین حال كه شاید دهها آنتن ما و مركز صداوسیمای ما در سراسر كشور مورد هجمه وحشیانه قرار گرفته، اما یك لحظه سیگنال در صداوسیما قطع نشده است.
سؤال: یك نكته بسیار مهم؛ همین نكتهای است كه اشاره كردید، البته دكتر جبلی هم آن را توئیت كردند، یعنی آنتنهای صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران كه پل ارتباطی مردم با بخشهای مختلف هستند، بارها و بارها در رصد دشمن و مورد هدف دشمن قرار گرفت، اما لحظهای آنتن قطع نشد و وقفهای در برنامهها نیفتاد، به دلیل برنامهریزیهایی كه از قبل بود و این حاصل جانفشانیهایی است كه در بخشهای مختلف رسانه در كشور اتفاق افتاده و میافتد.
نوباوه: دقیقاً همین طور است، میخواهم یك دست مریزاد بگویم و دست همه همكارانم را میبوسم علت آن این است كه اساساً رسانه مثل دیكتهای است كه هر لحظه نوشته میشود ممكن است یك نفر در بخش سیاسی كار میكند، اظهار نظری میكند تا برود به وزارت خارجه تصمیم گرفته شود، ممكن است مدتها امكان بازگشت دارد، صداوسیما در هر لحظه از مجری تا همه بخشهای آن، حرفی كه زده میشود، میشود موضع كشور، این دیكته؛ بسیار دیكته حساس و متفاوتی است به همین دلیل كار ما بسیار حساس است من سالهایی هم كه خارج از كشور بودم، همین را حتی به سیاسیون هم گفتم، به همین دلیل فكر میكنم یكی از موفقیتهای ما در امر اطلاعرسانی، همین حفظ آنتن است و وجود كارشناسان مختلف هم البته بسیار بسیار مفید است، به خصوص نیروهای جوانی كه میآوریم، من میخواهم اینجا هم از اینها تشكر كنم و هم این كه این امكان را ما باید فراهم كنیم كه افكار و اندیشهها و سلایق بیایند. امروز میبینیم در سطح جامعه همه هستند، بگذاریم همه بیایند حرف بزنند، خیلی خوب است، ولی من میخواهم بازتر از این باشد.
سؤال: این مسیر را از جنگ 12 روزه شروع كردیم؛ استفاده از افكار، سلایق و نظرات مختلف.
نوباوه: اساتید دانشگاه هستند، ممكن است اصلاً نظریه پرداز هستند، میتوانیم برنامهای برای آنها بگذاریم و در بخش خبری شركت كنند، بیایند و نظرات خود را بگویند، افراد بسیار زیادی هستند كه میبینم؛ حتی شبها كه برای تظاهرات میرویم، میبینیم كه مردم مراجعه میكنند، حرفهای قشنگی دارند، اساتید دانشگاه و این فرصت هم بهتر از این كه هست فراهم شود و ما به سمت این برویم كه یك رسانهای در تراز انقلاب و مردم داشته باشیم.
سؤال: ما در جنگ تحمیلی سوم دیدیم بارها و بارها مقامات آمریكا اعلام كردند و عصبانیت خود را از عملكرد رسانههای ایران نشان دادند؛ از روابط عمومی و رسانه ایران كه روابط عمومی در قالب رسانه گنجانده میشود، از چه عصبانی بودند؟ چه چیز آنها را در قاب تصویر عصبانی میكرد؟
نوباوه: من میخواهم فرصت بگیرم با دوستانی كه مسئولیت این كار را دارند، یك بابی را باز كنیم بتوانیم چهار تا پنج جلسه داشته باشیم. من به واسطه تجربیاتی كه خودم در باب خبرنگاری دارم و حضورم در كشورهای مختلف كه اینها را دیدم، اینها قدرت اصلی و ظاهرشان یك چیز است و باطن آنها چیز دیگری است، آن اتفاقی كه امروز افتاده؛ نگاه كنید آمریكا یك چهره اصلی دارد كه معلوم است، امروز معلومتر شده؛ یك چهره هالیوودی و تصنعی. ما اصطلاحاً در خود هالیوود هم این را میگویند، خود آمریكاییها هم به این اعتقاد دارند؛ میگویند آمریكاییها جنگی را شروع میكنند كه جنگ مغلوبه قبل از وقوع است؛ یعنی چه؟ یعنی قبل از این كه جنگ را شروع كنند، طرف خود را میبازد، میخواهد ناوش حركت كند، حكومت ساقط میشود، یا مثلاً مردم تصور میكنند آمریكایی پشت درخت هم بایستی تو را میبیند، زیر زمین هم باشی تو را میبیند، چرا؟ چون كه سالها، هزاران فیلم ساخته شده، یك قدرت و هیمنه پوشالی از اینها درست كرده، حالا اینها با این وضعیت وارد جنگ میشوند، ناگهان در این جنگ مواجه میشوند با اینكه دستشان لو میرود. چطور دستشان لو میرود؟ این كه هیمنه نظامی آنها یك طرف، بحث این كه شما در بحث رسانهای میتوانی این را افشا كنی، بهترین كار دفاع در امر رسانه؛ این درس دانشگاهی و افشای ماهیت مهاجم است.
وقتی آن فرد هجمه میكند؛ من بتوانم ماهیت آن را افشا كنم، آن خود به خود خنثی میشود؛ كاری كه صداوسیما الان كرد. شرایط ما در دوران دفاع مقدس فرق میكرد، واقعاً گزارشی كه ما میدادیم اگر نبود، شب چیزی نبود، بعد گزارشی بود كه واقعاً با جان خود بازی میكردیم. همه خبرنگاران همین بودند؛ همه گروهها، ولی امروز نگاه كنید در جنگ روایت هستید، الان توئیتهایی كه مثلاً ترامپ میزند، توئیتهای دروغ است. یك بخشی از این افشا توسط سیاستمداران و دیپلماتها انجام میشود؛ حاكمیتی كه سلطه اطلاعاتی دارد، بخش مهمتر آن؛ توسط رسانه است شما این توئیت را میآوری در كنار دیگر حرفهایش قرار میدهی، در كنار دیگر اظهار نظرها، خودبهخود این را خوب منتشر میكند، خودبهخود ناگهان میبینی ماهیت مهاجم افشا میشود و او برملا میشود. یعنی الان یك آماری بخواهند بگیرند كه نمیگیرند و ما میتوانیم این كار را كنیم، ببینید چند درصد مردم دنیا اعتقاد دارند كه ترامپ راستگو است یا دروغگو؟ این را شما در بیاورید، فكر میكنم اصلاً نتوانیم بگوییم چند درصد، همه میدانند كه فرد قمارباز و بلوفزنی است، بلوف هم یعنی همین؛ با شكل میمیك صورت و حركتهای بدنش سعی میكند چیزی را القاء كند كه نیست.
كاری كه صداوسیما كرد با تجربهای كه ما به دست آورده بودیم الان كسی نبود در مورد شجاعت ایرانی بحث كند، چرا؟ چون خانم امامی نشسته؛ یك خانم است، در استودیو نشسته، كار جنگی و رزمی هم نمیكند، ولی وقتی به او حمله میشود مثل یك رزمنده دفاع میكند؛ اصلاً لازم نیست، این خود بیانگر است. بلكه امروز صحبت از این میشد مردم فیلمی كه به استهزاء پخش میكنند؛ دو گلوله كلتی كه اصلاً معلوم نیست راست است یا دروغ شلیك شده، هزار نفر آدم فرار میكنند، بعد شب اینجا موشك میزنند، میبینیم ملت با بچههایشان و بچه در آغوششان؛ این یعنی چه؟ اینها دیگر نمیآیند سرمایهگذاری روی شجاعت یا ترسو بودن ملت ایران كنند، اما این الان در مورد ملت آمریكا صدق میكند، در مورد خود دولتمردان آمریكا صدق میكند. امروز حنظله اعلام كرده كه ما اسم تفنگداران دریایی آمریكا درآوردیم، فكر نكنید حرف كوچكی است، مطمئن باشید همانطور كه اسم خلبانان اسرائیلی را درآوردند و خود آنها اعلام كردند همه اینها به جاهای دیگر نقل مكان كردند. این كار رسانهای امروز همپای كار نظامی، اثربخش است. مطمئن باش شما كه اینجا نشستهای به اندازه یك رزمنده، نمیخواهم بزرگتر كنم؛ حداقل یك رزمنده و سربازی، اثر داری، كاری كه امروز رسانه ما كرد، ما هنوز خیلی كمبود داریم و خیلی بهتر از اینها میتوانیم كار كنیم، ولی امروز پا به پای آنها، مثلاً در مورد این پویانماییها و انیمیشنهایی كه ساخته شده، به قول دوستان كه دیروز صحبت میكردند و میشنیدم؛ سیستم و صنعت مال اینهاست، ولی ما امروز بهتر از آنها كار كردیم.
سؤال: شما راجع به رسانه صحبت میكنید؛ عضو كمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی هستید، سالها فعالیت رسانهای كردید.
نوباوه: كاری كه امروز رسانه ما كرد ما هنوز خیلی كمبود داریم هنوز خیلی بهتر از این هم میتوانیم كار كنیم ولی امروز پا به پای آنها، این پویانماییها انیمیشنهایی كه ساخته شده به قول دوستان كه صحبت میكردند و من میشنیدم سیستم و صنعت مال اینها است ولی ما امروز بهتر از اینها كار كردیم.
سوال: یك نكته بگویم شما دارید راجع به این رسانه صحبت میكنید عضو كمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی هستید سالهاد فعالیت رسانهای كردید به نظرم هنوز دغدغه خبر و خبرنگاری در وجودتان هست آقای دكتر نوباوه فكر میكنید ما در بخش رسانه برای اینكه آن چیزی كه اشاره كردید افشای ماهیت پلید دشمن و مهاجم باید چه بایدهایی را رعایت كنیم چه نبایدهایی را رعایت كنیم در قالب چه بستهبندیهای میدان باید به عنوان یك راوی برتر یاد صحبتهای رهبر شهیدمان افتادم به یكی از جلسات افق رسانه كه اشاره میكردند گاهی حتی رسانه جلوتر از میدان میتواند عمل كند و پیشتاز باشد؟
نوباوه: یك مثالی را عرض كنم شاید كسی نشنیده سال پنجاه و نه دوستان ایرنا خبرگزاری ایرنا رفتند خدمت امام خمینی رحمه الله در مورد این رسانه اصلا باور نكردنی بود امام دقیقاً به این چیزی كه من سی سال توی دانشگاه میروم و میآیم و درس میدهم امام اونوقت اشاره كرد صد برابر بهتر از ما همین افشای ماهیت، امام گفتند كه مثلاً میگویند در ایران شكم زنها را پاره میكنند، این بحثها بود شكم زن را پاره میكنند و بچهها را میآورند بیرون و توی بوسنی بود و دست داعشیها بود، گفت شما بر وید این رو اعلام كنید بگویید دشمن میگوید در ایران شكم زنها را پاره میكنند و بچه را در آورند یعنی انقد رژیم ایران سفاك و جنایتكار است و اون وقت كه برای من تعریف میكرد میگفت كه خب بالاخره توی این مردم آدم زندگی میكند میبیند یك مورد باید دیده باشد كه بعد مردم میفهمند كه اصلاً ما نباید بترسیم از اون چیزی كه آنها میگویند بعضی وقتها ما حرفهای آنها را میآوریم میگوییم و میگوییم كه دشمن میگوید كه به مردم پول میدهند شبها بیایند تظاهرات خوب اگر این طور باشد بودجه سه روزه اش را در این شصت روزه داد به مردم دیگر ولی چی میشود نتیجهاش، نتیجهاش مخاطب ما كه مخاطبش كه باید رویش اثر بگذارد خارجی میگوید كه پس معلوم است اینها تمام حرفهایشان دروغ است.
سوال: حتی در مورد مخاطبهای داخلی زمانی مخاطب از میدان و رسانه یك ذره دور بود الان مخاطب ما در میدان در خیابان است و خودش دارد میبیند و احساس میكند؟
نوباوه: با یك نفر صحبت كرده گفت كه اصلاً من مزدور جمهوری اسلامی هستم به من بگویید بعد شرایط علمی اش كه را دیدیم دیدیم چه قدر در كشور از اینها داریم، اینها دیگر افشا شده است ما در عملكرد رسانهای ما نباید بترسید قبل از شفاف سازی و چیزی كه ما و آمریكا میدانیم كجایش محرمانه است كه بخواهیم ما به مردم نگوییم ما به مردم هم میگوییم آمریكاییها این را گفتند، اینها خیلی مهم است بعد مردم به رسانه اعتماد كنند این اعتماد یعنی هزاران هزار امتیاز برای كشور، یعنی مردم هر چی رسانه بگوید درست میگوید ما الان در هفته گذشته یك به اصطلاح نظرسنجی شده تقریباً صداوسیما میگوید حدود هفتاد و چند درصد جاهای دیگر هم نظرسنجی كردند تقریباً نزدیك با ده پانزده درصد بالا پایین دو تا مسئله است اول اینكه آن كسانی كه مثلاً میگوییم هفتاد درصد آن سی و چند درصد باقیمانده از كجا اطلاعاتشان را میگیرند؟ این برای ما باید یك سؤال باشد این افرادی هم كه از دست ما فقط اطلاعاتشان را میگیرند آیا اینها قانع میشوند من در جلسه قبلی كه خدمت شما بودم در مورد فضای مجازی صحبت كردم شما یه چیز خوبی گفتی، گفتی كه ما اگر میخواهیم كه این فضای مجازی مسموم است خوب صاف و پاكش كدام است چیزی دست مردم دادیم.
سوال: و یا حتی اینكه با اونها صحبت كردیم؟
نوباوه: احسنت، ببینید ما الان باید خودمان قوی بشویم دست مردم یك بسته پر پیمان داشته باشیم خود به خود میگوید كونوا دعاه الناس به غیر السنتكم میگوید مردم را هدایت كنید به غیر زبانتان یعنی چی یعنی با عملتان.حالا این عمل به زبان شاید در اصطلاح صدق نكند یك كار درست انجام بده خود به خود مردم میبینند در تربیت هم همین است.
سوال: چیزی كه ما در خیابان میبینیم مگر كسی به مردم میگوید بروی ساعت هشت شب در در میادین، خودجوش و براساس آن چیزی كه در ذهنشان هست و احساس میكنند كه باید انجام بشود میروند؟
نوباوه: خوب الان چی شده خانم امامی همین مردم كه شما دارید نگاه میكنید اصلاً شد یك سبك یعنی ما از بهاصطلاح رسانه فراتر رفتیم كه رفتن مردم به خیابون شده سبك زندگی این خیلی فراتر از این حرفهاست الان جای چیه الان ما به سمت این برویم ما در جنگ روایتها به لطف خدا نمیخواهیم خیلی گنده كنیم اوهنا هزاران وسیله در اختیار دارند ما یك پرستیوی... ولی ما در جنگ روایتها شكست نخوردیم چرا؟ برآیند كار را باید نگاه كرد آیا امروز مردم، مردم دنیا رفتارشان آیا برآیند دریافت شان هست یا نیست یعنی اطلاعات دارند دیگر امروز مسئله میناب یك بحث بسیار بسیار مهم است تو هر خانواده آمریكایی و اروپایی است من كه میگویم با اطلاعات میگویم ارتباط دارم اینها اصلا باورشان نمیشود شما چرا 170 بچه را جزقاله كنی برای چی با چه عنوانی البته این هنوز اول كار است ما باید بعدها كلیپ بسازیم نباید رها كنیم.
سوال: میناب باعث شد كه گرگهای در ظاهر لباس آدمی پوشیده بیایند واكنش نشان دهند، چون نمیتوانستند كه دیگر سكوت كنند؟
نوباوه: دقیقاً همین است ما الان جنگل روایتها رفتار خوبی داریم حركت مان خیلی خوبه، اما هنوز كمبود داریم ما الان مثلا شما نگاه كنید شاید دوره قبل سفارتخانههای ما بیشتر سبقه سیاسی دارند فعالیت لازم را نداشتند الان شما نگاه میكنید توییتهایی كه مثلاً سفارت ما در آفریقای جنوبی میگذارند كل منطقه آفریقا را هم پوشش میدهد ما باید برویم از همه ظرفیتهایمان، رسانه صرفاً دیگر رسانه رادیو و تلویزیون نیست مجازی نیست هر انسانی یك رسانه است.سوال: حتی تك تك انسانها و همه همكاران ما كه در رسانه كار میكنند خودشدن یك انسان رسانه هستند؟نوباوه: بله دقیق چرا؟ چونكه این سینه به سینه حرفها جلو میروند و لذا من میخواهم بگم كه ما تا اینجا به لطف خدا خوب بودیم چرا خوب بودیم، چون كه توانستیم.
سوال: از كجا بفهمیم خوب بودیم، چون دشمن را عصبانی كردیم؟
نوباوه: من حرفهایم شاید بار سیاسی داشته باشد بسیاری از این اظهارنظرها كه شما نگاه میكنید مثلا صدراعظم آلمان، آلمان كه كشوری است كه بیشترین تجهیزات شیمیایی را داد امثال من توی جامعه كم كم نیستند كه به رژیم صدام بیشتر این جنایت كه همین صدر اعظم آلمان تا یك ماه پیش به ایران فحش میداد ما ال میكنیم بل میكنیم چی شد كه دیگر ایران آمریكا را تحقیر میكند شما فكر نكنید علاقهمند به ایران هستند.خیلی هایشان به جایی رسیدند كه اینها قدرت در واقع نظام ما را كه رسانه بخش مهمی از اون است كاملاً لمس كردند میگوید برو قوی شو اگر راحت جان میطلبی كه در نظام آفرینش ضعیف پامال است آنها فهمیدند ما این قدرت را داریم حالا این مؤلفه رسانه من فكر میكنم جای بحث زیاد دارد باید آموزش هم بدهیم.
سوال: ما در میدان دستاورد كسب كردیم در خیابان دستاورد كسب كردیم حالا بر گفته فعالان رسانه و كسانی كه پیشكسوت حوزه رسانه هستند ازجمله حضرتعالی هم در رسانه هم دستاوردهای بسیار خوبی با وجود محدودیت در عرصه و دوران جنگ حاصل كردیم چه باید بكنیم برای حفظش؟
نوباوه: ببینید ما بزرگترین سرمایه مان این كه رسانه مطرح میشود دو بعد دارد یكی رسانه است و یكی مخاطب، رسانه دارد كار خوش را میكند ما چه بكنیم كه علو پیدا كنیم و ارتقا پیدا كنیم ما با ید با مخاطب خودمان بهتر از این، نه اینكه ضعیفیم نه اینكه بدیم نه، ما میخواهیم رشد كنیم دیگر یكی از مسائلی كه بسیار مهم است ما در مسائل دیپلماتیك یك همكاری نظام است باید با مردم شفافتر صحبت كنیم البته مردم میگوید مذاكره بعد كه من توضیح میدهم میگویم غیر مذاكره كه نمیشود ما اگر اینها را واقعیتها را با مردم بهتر مطرح كنیم به نظرم بازخورد بهتری داریم.سوال: صحبت كنیم از اختلاف هم پرهیز كنیم
