عبدالحسین تیمورتاش؛ از معماری سلطنت پهلوی تا مرگ در زندان قصر

به گزارش روابط عمومی رادیو معارف، عبدالحسین تیمورتاش، متولد روستایی در خراسان، پس از تحصیل در مدارس نظام روسیه و بازگشت به ایران، مسیر صعودی خود را از مترجم وزارت خارجه آغاز كرد. او با تسلط بر زبان‌های روسی، انگلیسی و فرانسوی و سخنوری چیره‌دست به نمایندگی مجلس و سپس وزارت رسید. تیمورتاش كه از حامیان قاطع رضاخان در مجلس بود، در كابینه او وزیر فواید عامه و تجارت شد و نهایتاً به وزارت دربار رسید.
تیمورتاش طراح اصلی تاج‌گذاری رضاخان، سازنده تاج سلطنتی، و مبدع «كلاه پهلوی» بود كه به‌اجبار بر سر مردم ایران نهاد. او دربار را به سبك اروپایی متحول كرد، كالسكه‌ها را به اتومبیل تبدیل نمود و خانواده سلطنتی را با آیین‌های فرنگی آشنا ساخت. رضاخان در اوج قدرت تیمورتاش می‌گفت: «من یعنی تیمورتاش و تیمورتاش یعنی من.»
اما پس از سفرهای حساس تیمورتاش به انگلستان و شوروی و استقبال گرم مسكو از او، و نیز انتشار القاب اغراق‌آمیز در مطبوعات انگلیسی علیه او، رضاخان به شدت بدبین شد. در بازگشت، اتهامات اختلاس، تبانی با بلشویك‌ها و توطئه برای جانشینی شاه، چهره به چهره اش گره خورد.
تیمورتاش در دی 1311 بركنار، در منزلش بازداشت و سپس به زندان قصر منتقل شد. دادگاهی به ریاست قاضی كه خود به شوخی گفت «این قانونی است كه خودتان تصویب كردید»، او را به پنج سال حبس محكوم كرد. اما تیمورتاش حتی یك سال هم زنده نماند.
در بهمن 1312، پزشك احمدی، همان كسی كه آمپول‌های سمی را به زندانیان می‌زد، با تزریق داروی كشنده به بازوی تیمورتاش، به زندگی او پایان داد. جسدش با پیژامه‌ای ابریشمی كه حروف «الف.ت» بر آن نقش بسته بود، در سلول سرد زندان قصر رها شد. او ابتدا در گورستان امامزاده عبدالله بدون تشریفات دفن شد و سال‌ها بعد، پس از سقوط رضاشاه، خانواده‌اش مقبره‌ای برای او ساختند.
تیمورتاش دومین مرد قدرتمند ایرانِ عصر رضاشاه، سرانجام قربانی همان نظامی شد كه خود به ساختنش كمك كرده بود. زندان قصر كه روزگاری به دستور رضاخان از قصر قجری به زندان مدرن تبدیل شده بود، شاهد آخرین نفس‌های مردی بود كه روزی معمار و مجری خواست‌های شاه بی‌سواد ولی زیرك ایران بود.
لازم به ذكر است این برنامه به تهیه‌كنندگی فاطمه قربانی رضوان، جمعه ها از ساعت 13:30 مهمان خانه های شما می‌باشد.